Από το 1833 μέχρι και το τρέχον έτος (2024) έχουν υπηρετήσει ως Γενικοί Επίτροποι Επικρατείας τριάντα οκτώ δημόσιοι λειτουργοί. Οι πρώτοι είκοσι Γενικοί Επίτροποι, ήτοι έως το Σύνταγμα του 1923, ήταν πολιτικά πρόσωπα. Είχαν, δηλαδή, διατελέσει, κατ΄ αντιστοιχίαν με τα ακόμη και σήμερα κρατούντα στη Γαλλία, Υπουργοί (κυρίως Δικαιοσύνης ή/και Οικονομικών) ή, σε δύο περιπτώσεις, Γενικοί Γραμματείς Υπουργείων. Μετά το 1923 η Γενική Επιτροπεία της Επικρατείας άρχισε να στελεχώνεται με πρόσωπα που προήρχοντο είτε από τους δικαστές του Ελεγκτικού Συνεδρίου είτε από δικαστές της πολιτικής ή, σπανιότερα, της διοικητικής δικαιοσύνης, που είχαν προηγουμένως μεταταχθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

Ο θεσμός της Γενικής Επιτροπείας της Επικρατείας είναι ανάλογος με αυτόν της Εισαγγελίας στη ποινική δικαιοσύνη. Στο πλαίσιο αυτό, στα διαδοχικά Συντάγματα από της συστάσεως του Ελληνικού Κράτους μέχρι αυτό του 1975, ο Γενικός Επίτροπος, όπως και ο Εισαγγελέας, δεν απολάμβανε του προνομίου της ισοβιότητας, με μοναδική εξαίρεση το θνησιγενές Σύνταγμα του 1925, στο άρθρο 103 του οποίου ορίζετο ότι ο Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας είναι ισόβιος. Από το Σύνταγμα του 1975 ο Γενικός Επίτροπος, όπως άλλωστε και ο Εισαγγελέας, είναι μη δικαιοδοτών δικαστικός λειτουργός με όλες τις εντεύθεν προκύπτουσες συνέπειες. (ισοβιότητα, προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία κ.λπ.). Δεν εκπροσωπεί στο Δικαστήριο το Δημόσιο ή την Κυβέρνηση αλλά το δημόσιο συμφέρον, ως ανεξάρτητη δε δικαστική αρχή και αυτοτελές όργανο της δικαιοσύνης υπό ευρεία έννοια αναζητεί πάντοτε την ανεύρεση της αλήθειας και την απόδοση δικαιοσύνης (το προσήκον εκάστω αποδιδόναι – Πλάτων, Πολιτεία).

Με το ιδρυτικό του Ελεγκτικού Συνεδρίου βασιλικό διάταγμα (β.δ. της 27-9/9-10-1833) προβλέφθηκε (παρ. 46 - ρύθμιση που αποδίδει και σημερινό δίκαιο) ότι ο Γενικός Επίτροπος ‘’παρευρίσκεται εις τας συνεδριάσεις του Συνεδρίου’’, ότι ‘’όσαι αποφάσεις γίνονται εν τη απουσία ‘’ του είναι άκυροι, καθώς και ότι ‘’ ακούεται επί πάσης συζητουμένης υποθέσεως’’ (άρθρο 50 του ν.δ. της 4ης Ιουλίου 1923). Πλέον, σύμφωνα με το άρθρο 223 της Δικονομίας του ΕλΣυν (ν.4700/2020) ‘’Στις δημόσιες συνεδριάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου προς συζήτηση των υποθέσεων σε ακροατήριο παρίσταται ο Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο οποίος εκφέρει τη γνώμη του’’. Τουτέστιν, ο Γενικός Επίτροπος ή ο νόμιμος αναπληρωτής του, ασκώντας καθήκοντα αντίστοιχα του εισαγγελέως στην ποινική δικαιοσύνη, παρίσταται στις επ’ ακροατηρίω υποθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εκφέροντας προφορικώς μεν επ’ ακροατηρίω, γραπτώς δε εν συνεχεία τη γνώμη του επί του νομικού και πραγματικού μέρους κάθε υποθέσεως.

Επίσης, ο Γενικός Επίτροπος τόσο επί των δικαστικών υποθέσεων όσο και επί των υποθέσεων προσυμβατικού ελέγχου, πέραν του να εκφέρει Γνώμη, έχει την αρμοδιότητα (ήδη από το έτος 1923 – βλ. άρθρα 28, 29 και 35 του ν.δ. της 4ης Ιουλίου 1923) ασκήσεως κατά των εκδιδομένων σχετικώς αποφάσεων ενδίκων μέσων (έφεση, αίτηση

αναιρέσεως, αίτηση αναθεωρήσεως κ.λπ.). Περαιτέρω, με το άρθρο 37 του ως άνω ν.δ/τος του 1923 ανατέθηκε στον Γενικό Επίτροπο η αρμοδιότητα ασκήσεως ενώπιον, τότε, της Ολομέλειας του Σώματος αιτήσεως περί καταλογισμού των δημοσίων υπαλλήλων για κάθε ζημία που υπαιτίως προκάλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους εις βάρος του Δημοσίου. Κατά το ισχύον σήμερα δίκαιο (άρθρα 118επ. της Δικονομίας του Ελ.Συν. – 4700/2020), ο Γενικός Επίτροπος ασκεί αίτηση καταλογισμού κατά των δημοσίων υπαλλήλων και λειτουργών (εξαιρουμένων των Υπουργών – άρθρο 86 του Συντάγματος και Νόμος περί ευθύνης Υπουργών – ν. 3126/2003), συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών εν γένει, καθώς και κατά των υπαλλήλων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου για κάθε ζημία, που εκ δόλου ή βαρείας αμελείας προκάλεσαν στο Δημόσιο ή στο οικείο ν.π.δ.δ. Επιπροσθέτως, ο Γενικός Επίτροπος, από το 1987 (ν. 1738/1987), είναι αρμόδιος για την άσκηση αιτήσεων καταλογισμού κατά των υπόχρεων σε δήλωση περιουσιακής καταστάσεως (πόθεν έσχες) για την κατοχή περιουσιακού οφέλους, την προέλευση του οποίου δεν μπορούν να δικαιολογήσουν (πλέον άρθρο 43 του ν. 5026/2023). Συνεπώς, οι χρηματικές κυρώσεις κατά των δημοσίων εν γένει υπαλλήλων, καθώς και κατά των υπόχρεων σε δήλωση περιουσιακής καταστάσεως (πόθεν έσχες) για ζημία εις βάρος του Δημοσίου ή για απόκτηση αδικαιολόγητου περιουσιακού οφέλους, αντιστοίχως, μπορεί να επιβληθούν μόνο κατόπιν ασκήσεως, ενώπιον του αρμοδίου δικαστικού σχηματισμού του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αιτήσεως καταλογισμού (οιονεί καταψηφιστικής αγωγής) από τον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Τέλος, μεταξύ των σημαντικότερων αρμοδιοτήτων του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας συμπεριλαμβάνονται και αυτές της παρακολουθήσεως των εργασιών του Ελεγκτικού Συνεδρίου και αναφοράς περί αυτών στον Υπουργό Δικαιοσύνης (άρθρο 36 περ. δ΄ του ν. 4820/2021), της συνεργασίας με εθνικές, ενωσιακές και διεθνείς υπηρεσίες για την καταπολέμηση της διαφθοράς (άρθρο 39 του ν. 4938/2022) και της παραγγελίας για τη διενέργεια ελέγχου (πόθεν έσχες) σε υπόχρεους ή σε κατηγορία υπόχρεων προς υποβολή δηλώσεως περιουσιακής καταστάσεως (άρθρο 29 του ν. 5026/2023). Η παραγγελία δίδεται είτε στα όργανα του άρθρου 27 του ως άνω νόμου (Γ΄ Μονάδα Ελέγχου των Δ.Π.Κ. της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες - Εθνική Αρχή Διαφάνειας - Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων Σωμάτων Ασφαλείας) είτε σε ειδικό κλιμάκιο ελέγχου συγκροτούμενο, με απόφαση του Γενικού Επιτρόπου, από δικαστικούς υπαλλήλους της Γενικής Επιτροπείας της Επικρατείας.

Αθήνα, 8 Μαρτίου 2023 Ο Γενικός Επίτροπος